و حمزهء اصفاهانى در كتاب خود آورده است ، كه : « جون قم را تكوير « 1 » كردند ، تا مدّت شش سال ديكر بقم منبر نبود ، جون سال خمس و تسعين و مائه « 2 » درآمد - و أمين « 3 » ، علىّ بن عيسىء بن ماهان را با لشكر بسيار بفرستاد بجنگ خيل « 4 » مأمون ، و او را برىّ و قم و اصفاهان و نهاوند و همدان والى كردانيد - و حمزه منبر در مسجد دزپل بنهاد ، و اين مسجد غير جامع بود ، و اين منبر در آن بماند « 5 » تا بأيّام خلافت معتمد « 6 » . پس از آن أبو صديم ، حسين بن علىّء [ بن ] آدم بن عبد اللّه « 7 » ، در

--> ( 1 ) . تكوير يعنى كوره ( - شهرستان ) گردانيدن . ( 2 ) . سال 195 هجرى . ( 3 ) . محمد امين فرزند هارون الرشيد پنجمين خليفه عباسى ، پس از مرگ هارون در 3 جمادى الآخر سال 193 هجرى به خلافت رسيد ، وى در سال 194 هجرى دو برادر خود يعنى عبد اللّه مأمون ( كه حاكم ولايات مشرق بود ) و قاسم المؤتمن ( كه حاكم و فرمانرواى ولايات مغرب كه شامل بلاد الشام بود ) را از ولايتعهدى و حكومت عزل نمود ، و فرزند خود موسى الناطق بالحقّ را به ولايتعهدى برگزيد و از مأمون بيعت براى او را طلب نمود ، كه با مخالفت مأمون روبرو گرديد ، از اين رو در 15 جمادى الآخر سال 195 هجرى على بن عيسى بن ماهان را با لشكرى گران به جنگ مأمون به رى گسيل داشت ، كه در جنگ رى طاهر بن الحسين معروف به طاهر ذو اليمينين ( فرمانده لشكر مأمون ) على بن عيسى بن ماهان را شكست داد ، و او را به قتل رسانيد ، عاقبت امين در شب يكشنبه 24 صفر سال 198 ه توسط سربازان طاهر بن الحسين كه بغداد را فتح نموده بودند به قتل رسيد ، و در بقعه حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام ( - مقابر قريش ) دفن گرديد . ( 4 ) . خيل مأمون ، يعنى اسب سواران مأمون ، كه كنايه از لشكر است . ( 5 ) . اين منبر به مدت 83 سال در اين مسجد باقى ماند ، يعنى از سال 195 هجرى تا سال 279 هجرى . ( 6 ) . المعتمد على اللّه عباسى ، پانزدهمين خليفه عباسى بود ، كه پس از مرگ الموفق باللّه عباسى در 23 صفر سال 278 هجرى به خلافت رسيد ، ليكن پس از يكسال و چند ماه در 19 رجب سال 279 هجرى در بغداد درگذشت و در سامراء مدفون گرديد . ( 7 ) . أبو صديم ( تصغير صدّام ) كنيه حسين بن على بن آدم بن عبد اللّه اشعرى است ، گر چه نام او